REKLAMI KAPAT
  • 6.8363 TL
  • 7.6021 TL
  • 8.4276 TL
KOCAELİ 22°

BİNALARIMIZ EN FAZLA KAÇ ŞİDDETİNDE DEPREME DAYANIR?

27 Nisan 2020 Pazartesi - 00:57

Halk dilinde teknik konulara bakış açısı hep farklıdır. Örneklemek gerekirse deprem dayanıklılığı konusunda bu böyledir. Bizim mahalle kültürümüzü yansıtıyor aslında. Çay Ocağı sohbetleri vardır mahallelerimizde, yaşlı amcalarımızın sohbetlerine küçük yaşlarımızdan itibaren hep tanık olduk, aslında bu sohbetler güzeldir, ancak bugün başka bir köşesinden bakalım.

17 Ağustos  Depremi olduktan sonra uzun bir süre yeni inşaat yapılmadı, hatta sektör ciddi yara almıştı. Neden almasın ki, şehirde koca koca ağır hasarlı binalar göz önünde, yitip giden canlar, yıkılan binalar hala akıllarda, acıları ise yüreklerde halen tazeliğini korumaktaydı.

İnşaat çalışmaları başladığında, yeni binalar yapılmaya başlandığında,   insanlar kendilerine yeni ev satın aldığında yahut yeni binalar yaptırmaya başladığında; çay ocağı sohbetlerinde de hareketlilikler başladı tabi.

Konuşmalar hala aklımda, bizim binanın 10 şiddetinde depreme dayanıklı, bizim binada radye temel kullanılmış o yüzden bina depreme dayanıklı, bizim bina da hazır beton kullanıldı, nervürlü demir kullanıldı binamız çok sağlam 8 şiddetinde depreme dayanıklı gibi.

Aslında konuşulanlar bir binanın deprem yükleri etkisinde sağlam kalabilmesi adına gerekli etkenler ama bu konuda vatandaşlarımızın eksik ya da yanlış bildiği konular var.

Covid19 lu günlerde herkesin istatistik öğrendiği, hastalığın pick noktası gibi konuşmaların yaşandığı, salgının kontrol altında tutulması için bir takım olasılıklar ve bu olasılıkları birtakım algoritmalar ( istatistiki olarak tahmin etmek amacı ile yapılan çalışmalar) yardımı ile yorumlandığını görmekteyiz.

Aslında , Depreminde ne zaman , hangi büyüklükte, hangi şiddet de , nerede gerçekleşeceği hakkında bilgilerimizin bütünüyle bir takım olasılık hesaplarına , yani istatistiki bilgilere dayandığını ve uzmanların bunları yorumlayarak önemler aldığını söyleyebiliriz.

Biz inşaat mühendisleri ise depreme dayanıklı binalar tasarlarken aslında bu istatistiki bilgilerden yararlanmaktayız.

Halkın bildiği, yada duyduğu deprem büyüklüğü aslında bir ölçüm birimi , Richter ölçeği ya da yerel magnitüd ölçeği, sismoloji´de kullanılan, dünya genelinde meydana gelen depremlerin aletsel büyüklüklerini ve sarsıntı oranını (magnitüd, İngilizce: magnitude) belirleyen ve sınıflara ayıran uluslararası ölçüm birimidir.

Richter ölçeğine göre 2 – 3 şiddetinde küçük deprem olarak adlandıracağımız depremler çok sık olabilmesine karşın, Büyük deprem olarak adlandırdığımız 17 Ağustos Gölcük Depremi gibi depremler (7.4 Richter) çok uzun zaman aralıklarında gerçekleşmektedirler ve büyük yıkımlara neden olmaktadır.

Peki güvenli yapılarda oturmak için, güvenli yapıların inşaa edilmesi gerekir. Biz İnşaat Mühendisleri Depreme karşı güvenli yapı tasarlarken neler yapıyoruz. Statik analiz yaptığımız bilgisayara “bu bina 8 şiddetinde depreme dayanıklı olacak “ diye bir konut girmiyoruz, yani bilimde böyle bir çalışma özelliği yok, ancak sonuçta binamızın sağlaması gereken sağlamlık performansına göre bir takım istatistiki kabullere göre statik analizi yapıp bir proje meydana getirip ardından da buna göre inşaa sürecini başlatıyoruz.

Burada en önemli bilmemiz gereken bilgileri maddeler halinde özetlersek;

  1. Yapı Bilgisi; inşaa edeceğimiz yapının kullanım amacı bizim için çok önemli. Bina kullanım amacına göre bina önem katsayıları giriyoruz. Eğer halkın kısa süreli ve az yığıldığı konut-işyeri için ayrı, avm-sinema-stadyum gibi halkın kısa süreli ve yoğun yığıldığı yapılar için ayrı, okul-hastane –itfaiye  gibi deprem sonrası kullanımı gereken halkın uzun süreli ve yoğun  yığılacağı  yapılar  için ayrı bina önem katsayıları vardır. Şehrimizde de konut yahut iş merkezi olarak tasarlanmış yapıların özel okul sektöründe de kullanıldığını görmekteyiz, bunun Deprem Tehlikesi ve Riskinin fazla olduğu şehrimizde olası bir depremde telafisi zor sonuçlar doğurabileceğini görüşündeyim.
  2. Zemin Bilgisi: Binalarımızı üzerine inşaa edeceğimiz arsanın zemini hakkında bilgi sahibi olarak zeminin taşıma gücü hakkında bilgi sahibi olmalıyız. 2018 Bina Deprem Yönetmeliğine göre zeminlerimizi 6 ya (ZA, ZB, ZC, ZD, ZE ve ZF ) ayırıyoruz. Bu bilgiler , binamıza etki edecek deprem kuvvetini ve binamız için doğru temel sistemini tercih etmemize yarayacak.
  3. Depremsellik: Bu konu çok uzun bir konu olmasına karşın , tasarımlarda kullandığımız 4 çeşit deprem Düzeyimiz var.DD1-DD2-DD3 ve DD4. Ama uzun uzadıya anlatmamak için çoğumuzun oturduğu yapıları ilgilendiren, DD-2 Deprem Yer Hareketi, spektral büyüklüklerin 50 yılda aşılma olasılığının %10 ve buna karşı gelen tekrarlanma periyodunun 475 yıl olduğu seyrek deprem yer hareketini nitelemektedir. Bu deprem yer hareketi, standart tasarım deprem yer hareketi olarak da adlandırılmaktadır.

 

Biz ise özellikle konut –işyeri tasarlarken  DD-2 Deprem düzeyini yani 50 Yılda aşılma olasılığı %10 olan deprem büyüklüğüne göre tasarım yapıyoruz.

 

O yüzden Binalarımızın şu büyüklükte depreme göre, bu büyüklükte depreme göre dayanıklı olması ifadesi yanlış bir ifade. Onun yerine yukarıda anlattığım deprem düzeylerine göre kullanım amacı ve inşaa metoduna göre bir takım performans hedeflerini sağlaması gerekir.

Bu performans hedeflerini size daha sonraki yazılarımda açıklamaya çalışacağım, yine de küçük bir bilgi verir isek;

Konut olarak tasarladığımız bir bir yapı DD2 deprem  düzeyine göre tasarım depremin de  Kontrollü Hasar performans kriterini sağlamalıdır. Burada amaç yapının can güvenliği zaafiyeti oluşturmadan hasar alabilmesi ve insanların sağ salim yapıdan tahliye edilebilmesidir. Demek ki yapımız ağır olmayan bir takım hafif hasarlarda alabilir, bütünüyle  hasar almayacak bir yapı tasarımı yapılabilir mi, tabi ki bir takım olasılık hesaplamalarıyla yapılabilir. Burada en önemli amaç halkın az ve kısa süreli yığıldığı yapılarda can güvenliği sağlansın, okul –hastane gibi yapılar ise deprem sonrasında da hasar almadan faaliyete devam etsin.

Covid19 suz  Günlerde Çay Ocağı Sohbetlerinde görüşmek üzere!

Depremsiz , Salgın Hastalıksız ve Sağlıklı günler dilerim..

 

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARIN TÜM YAZILARI

KÖŞE YAZARLARI

ANKET