Avrupa Yeşil Mutabakatı’nda Son Durum: AB Hedeflerine Yaklaşıyor, Türkiye Süreci Hızlandırmalı

Kocaeli Sanayi Odası ve İktisadi Kalkınma Vakfı Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) kapsamında son gelişmeleri değerlendirdi. Zeytinoğlu, Avrupa Birliği’nin (AB) yeşil dönüşüm hedeflerine kararlılıkla ilerlediğini belirtirken, Türkiye’nin de bu süreci hızlandırması gerektiğini vurguladı.

“Avrupa Yeşil Mutabakatı Bir Süreçtir”

Başkan Zeytinoğlu, AYM’nin temel yasal altyapısının 2020-2024 yıllarında oluşturulduğunu hatırlatarak, enerji verimliliği, yenilenebilir enerji, vergilendirme, ulaştırma, biyoçeşitlilik gibi birçok alanda mevzuatın güncellendiğini söyledi. Türkiye’nin de bu süreçte 2053 karbon nötr hedefi, Yeşil Mutabakat Eylem Planı ve son olarak kabul edilen İklim Kanunu ile önemli adımlar attığını ifade etti.

AB, 2040 İklim Hedefini Açıkladı
AB’nin 2030, 2040 ve 2050 hedefleri doğrultusunda çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Zeytinoğlu, Komisyon’un 2040 için 1990 seviyesine göre sera gazı salımlarında %90 azalma hedefi koyduğunu söyledi. 2030 hedefinin %55 olduğunu ve açıklanan son verilere göre AB’nin bu hedefe yaklaşmış durumda olduğunu aktardı.

Yenilenebilir Enerji Kullanımı Artıyor
Fosil yakıtlardan çıkış ve yenilenebilir enerjiye geçişin, AYM’nin en önemli boyutlarından biri olduğuna değinen Zeytinoğlu, “2005’te AB ortalaması %10,2 iken, 2023’te bu oran %24,5’e çıktı. 2030 hedefi ise %42,5. Elektrik üretiminde ise yenilenebilir oranı %45,3’e ulaştı” dedi. İsveç, Finlandiya, Danimarka, Letonya, Estonya ve Avusturya’nın AB içinde lider ülkeler olduğunu söyledi.

SKDM Geçiş Dönemi Sona Eriyor
Zeytinoğlu, Türkiye ihracatı için kritik öneme sahip Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nda (SKDM) geçiş döneminin bitmek üzere olduğunu, 1 Ocak 2026’da mali boyutuyla yürürlüğe gireceğini vurguladı. Buna göre ithalatçılar, SKDM kapsamındaki ürünler için AB Emisyon Ticaret Sistemi fiyatlarına dayalı sertifika almak zorunda olacak.

50 Tonun Altındaki İthalat Muaf Tutuluyor
18 Haziran’da varılan anlaşmaya göre, yılda 50 tonun altında ithalat yapanlar SKDM kapsamı dışında tutulacak. Zeytinoğlu, bu kararın KOBİ’ler üzerindeki idari yükü azaltacağını belirtti.

SKDM’ye Yeni Ürünler Eklenebilir
SKDM’nin yeniden gözden geçirilme sürecinin başladığını ifade eden Zeytinoğlu, 26 Ağustos’a kadar sürecek kamu danışma süreci kapsamında, mekanizmanın kapsamının genişletilebileceğini söyledi. Yeni ek önlemlerle sektörlerin yükümlülükten kaçınmasının da önlenmesi hedefleniyor.

Temiz Sanayi Mutabakatı ile 100 Milyar Avro Kaynak
AB’nin Temiz Sanayi Mutabakatı ile karbonsuzlaşmayı hızlandırırken rekabet gücünü de artırmayı hedeflediğini belirten Zeytinoğlu, AB yapımı temiz ürünlere talebi artırmak için 100 milyar avronun üzerinde kaynağın seferber edileceğini ifade etti.

Döngüsel Ekonomi Yasası 2026’da Geliyor
AB’nin, 2026’da Döngüsel Ekonomi Yasası’nı sunmayı planladığını aktaran Zeytinoğlu, atık sevkiyatlarının dijitalleştirilmesi, elektrik ve elektronik atıkların geri kazanımının iyileştirilmesi gibi alanlarda hazırlık yapıldığını söyledi. Dijital atık sevkiyat sisteminin ise 21 Mayıs 2026’da yürürlüğe gireceğini belirtti.

“Türkiye Süreci Hızlandırmalı”
Son olarak Türkiye’nin de İklim Kanunu ile kendi Emisyon Ticaret Sistemi’ni oluşturduğunu hatırlatan Zeytinoğlu, SKDM kapsamında karbon bedeli ödendiğinin kanıtlanması halinde bu bedelin SKDM ödemesinden düşülebileceğini söyledi. Sürecin hızlandırılması gerektiğinin altını çizen Zeytinoğlu, “Düşük karbonla üretim yapan kazanacak” ifadelerini kullandı.